Ateşleme Sistemi Arızalarının 7 Belirtisi ve Yapılması Gereken Kontroller

Ateşleme Sistemi Arızalarının 7 Belirtisi ve Yapılması Gereken Kontroller

Ateşleme sistemi, benzinli motorlarda silindir içerisindeki hava ve yakıt karışımını doğru zamanda tutuşturarak motorun çalışmasını sağlar. Bujiler, ateşleme bobinleri, elektrik bağlantıları, motor sensörleri ve kontrol ünitesi bu sistemin temel parçaları arasında bulunur.Sistemdeki küçük bir arıza bile motorun düzensiz çalışmasına, hızlanırken teklemesine, yakıt tüketiminin artmasına veya motor arıza lambasının yanmasına neden olabilir. Ateşleme kesintisi uzun süre devam ederse yanmamış yakıt egzoz sistemine ulaşarak katalitik konvertörün aşırı ısınmasına ve zarar görmesine yol açabilir.Aynı belirtiler yakıt sistemi, hava girişi veya motor kompresyonu problemlerinde de görülebilir. Bu nedenle yalnızca arıza belirtisine bakarak buji veya bobin değiştirmek yerine hata kodları, canlı veriler, elektrik ölçümleri ve mekanik kontroller birlikte değerlendirilmelidir.

1. Motorun Rölantide Titremesi

Motor rölantide çalışırken devir sabit kalmalı ve kabine aşırı titreşim iletilmemelidir. Silindirlerden biri doğru ateşleme yapmadığında motorun çalışma dengesi bozulabilir. Bu durum direksiyonda, koltukta veya araç gövdesinde hissedilen titreşimlere neden olabilir.Ateşleme bobininin zayıflaması, buji elektrotlarının aşınması veya buji bağlantılarındaki problem bir silindirin diğerlerinden farklı çalışmasına yol açabilir. Motor kontrol ünitesi silindir hızlarındaki değişimi algıladığında ateşleme kesintisi hata kodu kaydedebilir.

• Rölanti problemine eşlik edebilecek belirtiler
• Motor devrinin yükselip düşmesi
• Egzoz sesinin düzensizleşmesi
• Direksiyonda titreşim hissedilmesi
• Klima açıldığında sarsıntının artması
• Motor arıza lambasının yanması
• Egzozdan yakıt kokusu gelmesi
• Motorun zaman zaman stop etmesi
• Soğuk çalıştırmada sert titreme oluşması

Her titreşim ateşleme arızası mıdır?

Motor takozlarının yıpranması da kabine titreşim iletebilir. Ancak motor takozu arızasında motor devri çoğu zaman düzenli kalırken ateşleme kesintisinde motor sesi ve egzoz ritmi de değişebilir.Vakum kaçağı, kirli enjektör, düşük yakıt basıncı ve kompresyon kaybı da benzer belirtiler oluşturabilir. Bu nedenle yalnızca titreşime bakarak bobin değişimi yapılmamalıdır.

Pratik kontrol

Titreşimin motor soğukken mi, çalışma sıcaklığında mı veya klima açıldığında mı arttığını not edin. Belirtinin ortaya çıktığı koşullar teşhis sırasında önemli ipuçları sağlayabilir.

2. Hızlanırken Tekleme ve Kesiklik Yaşanması

Araç rölantide normal çalışsa bile hızlanma sırasında tekleme yapabilir. Motor yükü arttığında bujinin kıvılcım oluşturması için daha yüksek ateşleme gerilimi gerekebilir. Zayıflayan bir bobin düşük yükte çalışırken yüksek yük altında kesinti oluşturabilir.Özellikle yokuş çıkarken, yüksek viteste hızlanırken veya ani gaz verildiğinde yaşanan kesiklikler ateşleme sistemiyle ilişkili olabilir. Bununla birlikte yakıt basıncı, turbo hortumları veya hava ölçüm sensörleri de benzer güç kaybına neden olabilir.

• Hızlanma sırasında görülebilecek işaretler
• Gaz pedalına basıldığında sarsıntı
• Motorun kısa süreli güç kaybetmesi
• Araçta ileri geri silkelenme
• Yüksek devirde kesiklik
• Yokuşlarda performans düşmesi
• Motor arıza lambasının yanıp sönmesi
• Egzozdan patlama sesi gelmesi
• Yakıt tüketiminin artması

Bobin neden yük altında arıza gösterebilir?

Ateşleme bobini aküden gelen düşük voltajı bujinin kıvılcım oluşturabileceği yüksek gerilime dönüştürür. Bobin içindeki yalıtım zayıfladığında elektrik doğru noktaya ulaşmadan gövdeye kaçabilir.Bu kaçak, düşük yükte fark edilmeyebilir. Motor yüksek basınç altında çalıştığında kıvılcım oluşturmak zorlaşır ve zayıf bobin ateşleme kesintisine neden olabilir.

Pratik kontrol

Tekleme oluştuğunda motor devrini ve hangi viteste olduğunuzu not edin. Sorunun yalnızca yağmurlu veya nemli havalarda ortaya çıkması bobin gövdesi, buji kablosu veya soketlerde izolasyon problemi bulunduğunu gösterebilir.

3. Motorun Geç veya Zor Çalışması

Benzinli bir motorun çalışabilmesi için yeterli yakıt, doğru hava miktarı, uygun kompresyon ve güçlü bir kıvılcım gerekir. Ateşleme sistemi gerekli kıvılcımı zamanında oluşturamazsa motor normalden uzun süre marş isteyebilir.Aşınmış bujiler özellikle soğuk çalıştırmada zorlanmaya neden olabilir. Bobinlerin düşük voltaj alması, akü zayıflığı veya krank sensörünün hatalı veri göndermesi de ateşleme zamanlamasını etkileyebilir.

Zor çalışmaya neden olabilecek ateşleme parçaları

• Bujiler
• Ateşleme bobinleri
• Buji kabloları
• Bobin soketleri
• Krank mili konum sensörü
• Eksantrik mili konum sensörü
• Motor kontrol ünitesi
• Ateşleme rölesi
• Elektrik besleme kabloları
• Akü ve şase bağlantıları
• Soğuk ve sıcak motor farkı

Motor yalnızca soğukken zor çalışıyorsa buji, yakıt karışımı veya sıcaklık sensörü problemi olabilir. Motor sıcakken geç çalışıyorsa krank sensörü, enjektör kaçağı veya yakıt basıncı kaybı gibi farklı ihtimaller değerlendirilmelidir.

Pratik kontrol

Marş motorunun dönüş hızını dinleyin. Motor yavaş dönüyorsa sorun ateşleme sisteminden önce akü, marş motoru veya elektrik bağlantılarıyla ilişkili olabilir. Normal hızda dönüyor ancak çalışmıyorsa yakıt, kıvılcım ve sensör verileri kontrol edilmelidir.

4. Yakıt Tüketiminin Artması

Ateşleme düzgün gerçekleşmediğinde yakıtın tamamı yanma enerjisine dönüştürülemez. Motor aynı performansı elde etmek için daha fazla yakıt kullanabilir ve motor kontrol ünitesi karışımı dengelemek amacıyla püskürtme miktarını değiştirebilir.Aşınmış bujiler, zayıf bobinler veya yanlış buji aralığı yanmanın verimini düşürebilir. Bununla birlikte kirli hava filtresi, düşük lastik basıncı, termostat arızası ve enjektör problemleri de tüketimi artırabilir.

• Ateşleme kaynaklı tüketim artışının belirtileri
• Aynı yolda daha fazla yakıt harcanması
• Egzozdan yakıt kokusu gelmesi
• Rölantide düzensiz çalışma
• Hızlanırken kesiklik
• Motor gücünün azalması
• Bujilerde kurum birikmesi
• Motor arıza lambasının yanması
• Egzoz emisyonlarının yükselmesi
• Bujinin görünümü ne anlatabilir?

Sökülen bujinin uç bölümü motorun yanma durumu hakkında ipucu verebilir.

• Açık kahverengi veya gri yüzey genellikle dengeli yanmaya işaret edebilir.
• Yoğun siyah kurum zengin karışım veya zayıf ateşleme göstergesi olabilir.
• Yağlı yüzey motor yağının yanma odasına ulaştığını düşündürebilir.
• Beyaz ve aşırı ısınmış görünüm fakir karışım veya yanlış buji ısı değerinden kaynaklanabilir.

5. Motor Arıza Lambasının Yanması veya Yanıp Sönmesi

Motor kontrol ünitesi silindirlerden birinde ateşleme kesintisi algıladığında motor arıza lambasını yakabilir. Kesinti sürekli ve ciddi seviyedeyse lamba yanıp sönmeye başlayabilir.Yanıp sönen motor arıza lambası, yanmamış yakıtın egzoz sistemine ulaşma ihtimalini gösterdiği için daha acil değerlendirilmelidir. Araç zorlanmadan güvenli bir yerde durdurulmalı ve hata kodları okunmalıdır.

• Ateşleme sistemiyle ilişkili hata türleri
• Rastgele silindir ateşleme kesintisi
• Belirli silindirde ateşleme kesintisi
• Ateşleme bobini devre arızası
• Krank sensörü sinyal problemi
• Eksantrik sensörü uyumsuzluğu
• Fakir veya zengin karışım
• Katalitik konvertör verimsizliği
• Enjektör devre arızası

Hata kodu neden tek başına yeterli değildir?

Belirli bir silindirde ateşleme kesintisi kodu çıkması yalnızca bobinin arızalı olduğunu göstermez. Aynı silindirde şu sorunlar da bulunabilir:

• Aşınmış buji
• Kirli veya arızalı enjektör
• Düşük kompresyon
• Supap problemi
• Vakum kaçağı
• Bobin soketi arızası
• Kablo kopması

Motor kontrol ünitesi çıkış problemi Motor arıza ışığıyla ilgili yapılması gerekenleri daha ayrıntılı görmek için Motor Arıza Lambası Neden Yanar? başlıklı yazıyı inceleyebilirsiniz.

Pratik kontrol

Hata kodları silinmeden önce kaydedilmelidir. Kodla birlikte motor devri, sıcaklık ve yük gibi hata anındaki veriler de teşhis için önemli olabilir.

6. Egzozdan Yakıt Kokusu veya Patlama Sesi Gelmesi

Yanma gerçekleşmediğinde silindire gönderilen yakıtın bir kısmı egzoz sistemine ulaşabilir. Bu durum egzozdan yoğun yakıt kokusu gelmesine veya egzoz hattında patlama sesleri duyulmasına neden olabilir.Egzoz sistemine ulaşan yanmamış yakıt katalitik konvertör içerisinde yanarak parçanın aşırı ısınmasına yol açabilir. Uzun süre devam eden ateşleme kesintisi katalitik konvertörün iç yapısını eriterek egzoz akışını kısıtlayabilir.

• Yakıt kokusuyla birlikte görülebilecek belirtiler
• Motorun sert titremesi
• Hızlanırken tekleme
• Motor arıza lambasının yanıp sönmesi
• Egzozdan siyah duman çıkması
• Yakıt tüketiminin yükselmesi
• Egzoz bölümünden aşırı sıcaklık gelmesi
• Motor gücünün azalması
• Katalitik konvertörün kızarması
• Güvenlik uyarısı

Motor bölümünde belirgin yakıt kokusu varsa sorun yalnızca ateşleme sistemi olmayabilir. Yakıt hattı veya enjektör bağlantısında fiziksel kaçak bulunabilir. Görünür yakıt kaçağı varsa motor kapatılmalı ve araç kullanılmamalıdır.

Pratik kontrol

Egzoz kokusunu kapalı garajda incelemeyin. Egzoz gazları ciddi sağlık riski oluşturabilir. Kontroller açık ve iyi havalandırılan bir alanda yapılmalıdır.

7. Buji veya Bobinlerin Kısa Sürede Tekrar Arızalanması

Yeni takılan bir buji veya bobinin kısa süre içerisinde tekrar arızalanması, sorunun yalnızca değiştirilen parçadan kaynaklanmadığını gösterebilir. Yanlış ürün seçimi, yağ kaçağı, aşırı ısınma veya elektrik besleme problemi yeni parçanın ömrünü kısaltabilir.Buji yuvalarına motor yağı dolması, bobin lastiklerinin bozulmasına ve yüksek gerilimin gövdeye kaçmasına neden olabilir. Yanlış buji tırnak aralığı veya uygun olmayan ısı değeri de ateşleme performansını olumsuz etkiler.

• Tekrarlayan arızaların nedenleri
• Yanlış OEM numarası
• Uygun olmayan buji tipi
• Hatalı buji tırnak aralığı
• Buji yuvasına yağ dolması
• Bobin soketinde gevşeklik
• Şase bağlantısının zayıf olması
• Şarj voltajının yüksek olması
• Motorun aşırı ısınması
• Kalitesiz parça kullanılması
• Montaj sırasında bobinin zarar görmesi

Doğru ürün neden önemlidir?

Aynı araç modelinde farklı motor kodları ve ateşleme sistemleri bulunabilir. Dış görünüşü aynı olan iki bobin farklı elektrik değerleriyle çalışabilir. Bujilerin diş uzunluğu, ısı değeri ve elektrot yapısı da motora göre değişebilir.Doğru parçayı belirlemek için OEM Numarasıyla Yedek Parça Sorgularken Dikkat Edilmesi Gereken 7 Nokta rehberinden yararlanabilirsiniz.Orijinal ve muadil ateşleme parçalarını karşılaştırırken marka, garanti, teknik uyumluluk ve ürünün üretim kalitesi birlikte değerlendirilmelidir. Ayrıntılar için Orijinal ve Muadil Yedek Parça Arasındaki Farklar yazısına göz atabilirsiniz.

Ateşleme Sistemi Kontrolünde Hangi Parçalar İncelenmelidir?

Ateşleme arızasının doğru tespit edilebilmesi için yalnızca buji ve bobinler değil, sistemi etkileyen diğer parçalar da incelenmelidir.

Ateşleme sistemi kontrol listesi

• Bujiler
• Ateşleme bobinleri
• Buji kabloları
• Bobin soketleri
• Elektrik besleme voltajı
• Motor şase bağlantıları
• Krank mili konum sensörü
• Eksantrik mili konum sensörü
• Motor kontrol ünitesi
• Enjektörler
• Yakıt basıncı
• Motor kompresyonu
• Emme hattı kaçakları
• Akü ve alternatör
• Motor sıcaklık sensörü

Bujiler söküldüğünde silindirler arasındaki renk ve aşınma farkları karşılaştırılmalıdır. Tek bir bujinin diğerlerinden belirgin şekilde farklı olması o silindirde yakıt, yağ veya kompresyon problemi bulunabileceğini gösterebilir.

Buji ve Bobin Değişiminde Nelere Dikkat Edilmelidir?

Bujiler motor üreticisinin belirttiği sıkma değerine uygun monte edilmelidir. Fazla sıkılan buji silindir kapağı dişlerine zarar verebilir. Gevşek bırakılan buji ise kompresyon kaçağına ve aşırı ısınmaya neden olabilir.

Değişim öncesi kontrol listesi

• Motor kodu doğru mu?
• OEM numarası eşleşiyor mu?
• Buji diş uzunluğu uygun mu?
• Buji ısı değeri doğru mu?
• Elektrot aralığı uygun mu?
• Bobin soketi aynı mı?
• Bobin gövde uzunluğu uyumlu mu?
• Buji yuvasında yağ var mı?
• Ürün güvenilir bir markaya mı ait?
• Montaj torku biliniyor mu?

Buji değişimi sırasında motor soğuk olmalıdır. Sıcak alüminyum silindir kapağında yapılan işlem dişlerin zarar görme riskini artırabilir.Bobin sökülürken kablodan çekilmemeli, soket kilidi dikkatlice açılmalıdır. Yeni bobinin lastik bölümüne üreticinin önermediği yağ veya kimyasal ürünler sürülmemelidir. Ateşleme Parçaları Değiştirildikten Sonra Yapılacak Kontroller. Onarım tamamlandıktan sonra motor çalıştırılarak rölanti, uyarı lambaları ve anormal sesler kontrol edilmelidir.

• Bakım sonrası kontrol listesi
• Motor ilk marşta çalışıyor mu?
• Rölanti düzenli mi?
• Titreşim azaldı mı?
• Hızlanırken kesiklik devam ediyor mu?
• Motor arıza lambası yeniden yandı mı?
• Bekleyen hata kodu bulunuyor mu?
• Ateşleme kesintisi sayıları normal mi?
• Egzozdan yakıt kokusu geliyor mu?
• Bobin soketleri tam oturdu mu?
• Test sürüşü tamamlandı mı?

Bazı arızalar yalnızca motor yük altındayken ortaya çıkabilir. Bu nedenle araç rölantide düzgün çalışsa bile kontrollü bir test sürüşü yapılmalıdır.

Ne Zaman Aracı Kullanmayı Bırakmalısınız?

Aşağıdaki belirtilerden biri varsa aracı zorlamayın:

• Motor arıza lambası yanıp sönüyorsa
• Motor çok sert titriyorsa
• Egzozdan yoğun yakıt kokusu geliyorsa
• Araç hızlanamıyorsa
• Motor sık sık stop ediyorsa
• Egzozdan patlama sesi geliyorsa
• Motor bölümünde yakıt kaçağı varsa
• Katalitik konvertör aşırı ısınıyorsa
• Elektrik kablolarında yanma kokusu bulunuyorsa

Araç güvenli bir yerde durdurulmalı ve gerekli durumda çekici desteği alınmalıdır. Ateşleme kesintisiyle uzun süre kullanıma devam etmek egzoz sistemi ve motor parçalarında ek hasar oluşturabilir.